Het huis is voor de meeste mensen meer dan stenen en een hypotheek. Het is de plek waar je samen bent begonnen, waar kinderen zijn opgegroeid, waar de dagelijkse routine thuis hoort. Juist daarom is de vraag wat er met de woning gebeurt bij een scheiding zo’n beladen onderwerp.
Als familiemediator merk ik dat de woning vaak de grootste discussie oplevert, maar ook dat er meer opties zijn dan mensen in eerste instantie denken.
Wie is eigenaar van de woning?
Dat hangt af van hoe jullie de relatie juridisch hebben vastgelegd. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap zonder huwelijkse voorwaarden zijn jullie in principe beiden eigenaar, ongeacht op wiens naam de hypotheek staat.
Bij huwelijkse voorwaarden kunnen de afspraken anders zijn. Soms is de woning privébezit van één partner, of is er een speciale clausule over de waardestijging. Voor samenwoners is de situatie soms minder helder: staat de woning op één naam, dan is die persoon juridisch eigenaar, tenzij er in een samenlevingscontract iets anders is vastgelegd of er aantoonbaar door beiden is bijgedragen aan de aankoop.
De waarde van de woning bepalen
Voordat je beslissingen neemt over de woning, is het verstandig om de actuele waarde te laten vaststellen door een taxateur. De waarde minus de resterende hypotheekschuld bepaalt de overwaarde of een restschuld als de hypotheek hoger is dan de waarde.
Bij een gelijke verdeling heeft ieder van jullie in principe recht op de helft van die overwaarde.
Optie 1: één van jullie blijft wonen
Als één van jullie in de woning wil blijven, moet de ander worden uitgekocht. Dat betekent: de helft van de overwaarde uitbetalen én de hypotheek op één naam overzetten.
Of dat haalbaar is, hangt af van het inkomen en de hoogte van de hypotheek. Het is verstandig om dit goed te laten doorrekenen vóórdat je hier afspraken over maakt.
Optie 2: de woning verkopen
Soms is het financiël niet haalbaar voor één van jullie om in de woning te blijven, of willen jullie allebei een nieuwe start. Dan is verkoop de logische keuze. De overwaarde wordt verdeeld, en ieder gaat met een eigen budget verder.
Bij een verkoop zijn ook praktische afspraken nodig: wie regelt de makelaar, wie woont er nog in de woning tijdens de verkoop, hoe worden lopende kosten verdeeld? In mediation leggen we dit allemaal vast, zodat er geen misverstanden ontstaan.
De hypotheek en aansprakelijkheid
Zolang de hypotheek op twee namen staat, zijn jullie allebei aansprakelijk. Ook wanneer één van jullie niet meer in de woning woont. Pas als de geldverstrekker akkoord gaat met het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid en de hypotheek op naam van één van jullie wordt voortgezet, of wanneer de woning wordt verkocht en de hypotheek is afgelost, eindigt deze gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Kinderen en de woning
Als er kinderen zijn, speelt de woning ook een rol in het ouderschapsplan. Soms willen ouders dat de kinderen zo lang mogelijk in hun vertrouwde huis kunnen blijven wonen. Dat kan als tijdelijke afspraak worden vastgelegd totdat de kinderen ouder zijn of de situatie praktisch verandert.
Dit soort afspraken maak ik samen met jullie, zodat iedereen weet waar hij of zij aan toe is én de kinderen zo min mogelijk last hebben van de overgang.
Fiscale kant
Een scheiding heeft ook belastingkundige gevolgen rondom de woning. Denk aan de hypotheekrenteaftrek, het eigenwoningforfait of de tijdelijke scheidingsregeling van de Belastingdienst. Hoewel ik als mediator geen belastingspecialist ben, bespreek ik dit altijd mee en verwijs ik door naar mijn fiscalist waar dat nodig is.
Samen tot een goed besluit komen
De woning is een van de moeilijkste onderdelen van een scheiding, maar met een helder gesprek en goede begeleiding hoeft het geen onoplosbare puzzel te zijn. Als mediator help ik jullie alle opties op tafel te leggen, zodat je samen een beslissing kunt nemen die voor beiden werkbaar is. Soms betekent dat blijven wonen, soms verkopen maar altijd met oog voor elkaars situatie en de stap die jullie allebei nog moet zetten.
